Giftige planten

Giftige planten zijn planten die vergiftigingsverschijnselen veroorzaken wanneer kleine hoeveelheden ervan worden opgegeten, of planten die ontstekingen of andere huidaandoeningen veroorzaken wanneer ze worden aangeraakt. Giftige planten kunnen slaap verwekken, de huid irriteren, de slijmvliezen aantasten, kramp of buikloop veroorzaken... en zelfs dodelijk zijn. Gelukkig komt dit laatste maar weinig voor.

De giftigheid betreft niet altijd de hele plant. Bij sommige planten zijn alleen bladeren, bessen, wortel, tak, bloem of sap giftig. De schadelijkheid van giftige planten is ook van verschillende factoren afhankelijk. De leeftijd van de persoon speelt een rol, zijn gewicht, zijn gevoeligheid. Hoe jonger, hoe gevoeliger. Ook de groei- en bloeiomstandigheden en de omvang van de ingenomen hoeveelheid heeft belang. Zo worden vele plantenstoffen als geneesmiddel gebruikt en zijn ze maar giftig wanneer ze, zoals andere geneesmiddelen, verkeerd of in te grote hoeveelheden worden ingenomen.

Vooral kleine kinderen (0-4 jaar) worden slachtoffer van vergiftiging door planten. Het nieuwsgierige kind onderzoekt niet alleen met zijn ogen en zijn handen, maar ook met zijn mond. Voorwerpen worden niet alleen bekeken en betast maar ook geproefd. Kinderen kunnen geen onderscheid maken tussen giftige en eetbare vruchten. De meeste ongevallen gebeuren dan ook door het eten van giftige bessen. En omdat kleine kinderen doorgaans in huis of in de tuin spelen is het niet verwonderlijk dat vooral ongevallen met kamer- en tuinplanten gebeuren. Om deze reden beperken we ons hier tot deze planten.

Ongevallen voorkomen

• De meest drastische vorm om vergiftiging door planten te voorkomen is alle giftige planten uit de woonkamer en de tuin te verwijderen. Dit is niet altijd prettig. In sommige omstandigheden kan het een noodzakelijke voorzorgsmaatregel zijn. Giftige planten wegnemen betekent niet dat alle groen en iedere bloem moeten verdwijnen. Er zijn meer niet-giftige dan giftige planten.
• Wanneer er kleine kinderen zijn, verwijder je toch best de giftige planten. Indien je dit niet wenst te doen: Zorg dat kinderen niet bij giftige planten kunnen komen. Hou er rekening mee dat kinderen graag ergens op klauteren.
• Leer de kinderen zo vroeg mogelijk dat ze niet van kamer- en tuinplanten mogen eten.
• Leer hen ten gepaste tijde het verschil tussen eetbare en niet-eetbare, giftige planten en vruchten kennen.
• Leer de kinderenwat er gevaarlijk is. Laat kinderen bij voorbeeld nooit fluitjes maken uit de holle stengel van de reuzenbereklauw.
• Gebruik bij het snoeien, kappen of wieden handschoenen en wrijf niet in je ogen.

Wat doe je bij vergiftiging?

Algemeen

• Blijf kalm.
• Indien het slachtoffer braakt, het braaksel bijhouden.
• Verwittig onmiddellijk gespecialiseerde hulp: de huisarts of het ziekenhuis en het Antigifcentrum Tel.: (070)245.245

Concreet

De aanbevelingen hieronder gelden enkel voor vergiftiging door planten, indien het slachtoffer bij bewustzijn is. Voor verdere informatie over eerste hulp bij vergiftigingen (bij voorbeeld wat doen wanneer het slachtoffer bewusteloos is?) raden we aan een eerstehulpopleiding te volgen. Om efficiënt eerste hulp te kunnen toepassen moet men de technieken immers op een praktische manier aanleren.

1. Bij vergiftiging door het eten van planten, of delen ervan, waarbij het slachtoffer bij bewustzijn is:
   • Verwijder de plantenresten uit de mond en houd ze bij.
   • Laat het slachtoffer veel water drinken en doe het braken. Dit kan op volgende manier: geef het slachtoffer zoveel mogelijk water, laat het hoofd voorover buigen en met een omwonden vinger (met zuiver linnen) in de keel wrijven (de huig prikkelen). Gebruik nooit zout water: dit zou kunnen aanleiding geven tot andere vergiftigingsverschijnselen.
2. Bij aanraking met giftige planten die huidirritatie veroorzaken:
   • De huid overvloedig spoelen met water (10 tot 15 minuten).
   • Het slachtoffer uit de zon houden.
   • Niet experimenteren met zalfjes en lotions.

Voor de arts of het Antigifcentrum is het nuttig als je de volgende inlichtingen kan geven:

• De naam van de plant. Ken je de naam niet, neem dan een stukje van de plant mee en/of beschrijf ze nauwkeurig.
• Het deel van de plant dat de oorzaak kan zijn van vergiftiging: bes, tak, blad, wortel, bloem...
• De (vermoedelijke) hoeveelheid: enkele bessen...
• De manier waarop het contact met het gif tot stand kwam: eten, zuigen, aanraken, inslikken...
• Het tijdstip waarop het gebeurde.
• De reacties die het slachtoffer vertoont: buikloop, jeuk, huiduitslag, verwijding van de pupillen...
• Leeftijd en gewicht van het slachtoffer.
• Typische bijzonderheden in verband met de gezondheid van het slachtoffer: geneesmiddelen die ingenomen worden, doorgemaakte ziekten...